Beeld uit de campagne van Meldpunt Kinderporno om te waarschuwen tegen kinderlokkers via internet

Mannen die op zoek zijn naar contact met kinderen en jonge tieners, hebben het met de komst van internet een stuk gemakkelijker gekregen dan daarvoor. Internet is voor pedoseksuelen één grote snoepwinkel die dag en nacht open is en waar je alles kunt krijgen. Niemand die ziet dat je daar ronddwaalt, likkebaardend bij al dat lekkers.

Grooming
Het proces van verleiding waarmee een man een kind benadert, wordt wel ‘grooming’ genoemd. De Engelse term voor ‘versieren’, ‘iemand opmaken’, die ook gebruikt wordt voor het verfraaien van huisdieren. Het gaat ook echt om ‘versieren’ in die dubbele betekenis: iemand mooi maken, letterlijk én figuurlijk, zodat hij of zij zich heel bijzonder en uniek voelt, en geneigd is veel voor de ander te doen. Het voelt best fijn als je op een niet dwingende manier ‘versierd’ wordt.

Grooming via internet – online grooming -- gaat veel sneller dan vroeger. Soms heeft een cyberlokker al binnen twee weken beet, waar hij vroeger maanden of jaren nodig had. Ouders kunnen niet meer zien wat hun kinderen precies doen, zodra ze zelfstandig contact hebben met anderen via internet. En daarom moeten de kinderen nu zelf worden gewaarschuwd, vond het Meldpunt Kinderporno. Onlangs startten ze een campagne.

Hoe ziet een cyberlokker eruit?
Maar wat vertel je kinderen dan? Hoe breng je de boodschap goed en duidelijk over? Hoe breng je een cyberlokker in beeld? Het volstaat niet om te vertellen dat je kind niet met iemand mee mag gaan zonder het thuis eerst te vertellen. Ook niet met een lieve meneer of mevrouw die jou wil meenemen ergens naartoe, en dat je dan een ijsje krijgt, of een nestje pasgeboren poesjes mag zien. Want dat ze je dan opsluiten, net als bij Hans en Grietje, en dat het dan niet goed afloopt. 

Tijden zijn veranderd. Slachtoffers op internet zijn ouder. Ze moeten minimaal zelfstandig contact kunnen leggen met vreemden, kunnen lezen en schrijven bijvoorbeeld. In de praktijk zijn ze dan ook minimaal 8 jaar oud, maar het meeste risico lopen ze tussen 11 en 15 jaar.

Waarschuwen voor vriendschap?
Voor wie en voor wat moet je eigenlijk waarschuwen? Een cyberlokker ziet er vaak niet eens uit als een volwassene, maar als een leeftijdgenoot. Wel eentje die veel begrijpt van jou, waar je mee zit, hoe moeilijk het leven soms is, en alles met liefde en seks in het bijzonder. Een lieve, misschien net iets oudere en wijzere vriend of vriendin wint het vertrouwen van je kind en daar moet je dan voor waarschuwen? 

Onderzoekers die met veroordeelde pedoseksuelen werken, weten meer dan wie dan ook hoe cyberlokkers opereren. Het Meldpunt Kinderporno hield een congres over online grooming; ik leerde het volgende. 

Het versier-proces van cyberlokkers gaat in stappen (presentatie Jules Mulder): 

Fase 1: In het begin is het kind afhankelijk van de genegenheid van de lokker. 

Fase 2: De cyberlokker probeert meer gelijkwaardigheid op te roepen, door zelfonthulling: hij vertelt veel over zichzelf, begrijpt en helpt het kind bij de problemen die het kind in reactie daarop vertelt. Er ontstaat een sfeer van wederzijds delen van ervaringen en gevoelens, ze worden vriendjes. 

Fase 3: Het bijzondere en exclusieve van de relatie wordt uitgediept, het kind krijgt meer het gevoel ‘speciaal te zijn’, er wordt gewerkt naar een grotere vertrouwelijkheid en intimiteit. 

Fase 4: In deze fase worden echte geheimen gedeeld (bijv. over roken en drinken) in een sfeer van ‘niet verder vertellen’. De lokker verleidt het kind tot gesprekken over diepe onzekerheden en angsten, maar ook andere ‘geheimen’, zoals seks. Pas in deze fase wordt de webcam ingezet. Het kind vindt het allemaal nog steeds leuk, en bijzonder, hij of zij geniet van de bijzondere band. 

Fase 5: In deze fase draait het om seks. Er wordt gepraat over seks, er worden beelden en fantasieën uitgewisseld, het komt langzaam maar zeker tot handelen. Eerst via de webcam maar al snel worden ook afspraakjes gemaakt om elkaar te ontmoeten. Meestal komt er helemaal geen dwang bij kijken. Na de eerste keer seks, gaat 73% van de kinderen in op een verzoek om nogmaals af te spreken.

Kinderen die het meeste risico lopen (presentatie Martine Delfos):

• Meisjes tussen 11 en 15 jaar;
• Jongens rond 16 jaar die op zoek zijn contacten om te praten over hun homoseksuele gevoelens of hun twijfel op dat gebied;
• Kinderen die seksueel ontwaakt en nieuwsgierig zijn;
• Kinderen met een zucht naar riskant gedrag;
• Kinderen met een onbevredigde behoefte aan verbondenheid;
• Kinderen die eenzaam zijn of depressief;
• Kinderen die een slechte relatie met hun ouders hebbben;
• Kinderen die seksueel misbruikt zijn.

Nou, daar moeten we het dus maar mee doen. U bent gewaarschuwd. Maar nu de kinderen nog. Voor hen is een filmpje gemaakt. Zie www.cyberlokkers.nl. Kijkwijzer gaf er een 16+ aan. Daarmee zou het te erg zijn voor de doelgroep die men wil bereiken. We horen graag uw reacties.

Justine Pardoen

[Dit artikel werd in juni 2008 gepubliceerd in de rubriek Generatie M in Pedagogiek in Praktijk]