Een chat-box is een virtuele (schijnbare) ruimte waarin bezoekers samenkomen om met andere mensen te babbelen. Je kunt communiceren door tekst in te tikken, doorspekt met uitdrukkingen voor emoties (emoticons) en er bewegende icoontjes (avatars) bij te plaatsen. Ook kun je er soms bestanden uitwisselen, zoals teksten, plaatjes, muziek en clips.

Chat-boxen vormen vaak een vast onderdeel van een website – zoals de chat van Jetix.nl – maar er zijn ook speciale chat-sites, zoals www.chatten.nl.

De meeste chat-boxen richten zich op een bepaalde doelgroep. Zoals kinderen, of liefhebbers van katten, of kattenhaters. Iedereen heeft er toegang toe en meestal is er nauwelijks controle op wat er gebeurt.

Identiteit
Onder kinderen is chatten erg populair. Het is natuurlijk bijzonder en spannend om via de pc met anderen in contact te komen. Maar er is nog een ander voordeel. In een chat-box kunnen kinderen zich gemakkelijk verstoppen. Je kunt er praten zonder dat anderen zien wie je bent. Dat maakt het mogelijk om te spelen met je eigen identiteit, je geslacht, je uiterlijk, je karakter zelfs. Je kunt er gemakkelijk een andere identiteit aannemen: een andere sekse, een ander uiterlijk of een ander karakter. Of alles tegelijk.

Gevaren
Chatten kan gevaarlijk zijn en veel kinderen zien dat helaas niet in. Een van de andere slachtoffers van de tbs-er die ook het Eibergse meisje had ontvoerd, was een meisje van 14. Zij had de man ontmoet in een chatbox. Ze had zich voorgedaan als een vrouw van 19 jaar en een afspraak met hem gemaakt in een park. Het komt vaker voor dat jonge meisjes zich veel ouder voordoen en afspraakjes maken met een man die ze via internet ontmoeten. 

Onzekere meisjes (en jongens trouwens ook) in de leeftijd van 12 tot 16 zijn kwetsbaar voor volwassen die via internet op zoek gaan naar contact-mogelijkheden met kinderen. Deze mannen hebben alle tijd en aandacht voor deze kinderen, en zij maken gebruik van hun overmatige behoefte aan aandacht en bevestiging.

Niet alleen kinderen, maar dus ook pedofielen houden zich graag op in chat-boxen waar kinderen komen. Ook zij kunnen gemakkelijk een andere identiteit aannemen. Ze kunnen zich gemakkelijk voordoen als een leeftijdgenootje, een kind van 12 bijvoorbeeld. Op die manier zijn ze in de gelegenheid om een band met een kind op te bouwen, waardoor kinderen meer blootgeven dan goed voor ze is. Hierdoor kunnen ze de kinderen ook gaan opzoeken op plekken waar ze komen (school, sportclub).

Daarnaast kan chatten soms heel intimiderend zijn wanneer het taalgebruik grof wordt, of als er scheldpartijen ontstaan, of als er seksuele insinuaties gedaan worden.

Openhartigheid
Kinderen zijn van nature heel openhartig. Online-vragenlijsten waarbij gevraagd wordt naar het privé-gedrag van het kind, of de privé-gegevens van hun ouders, vullen ze rustig in. Vooral jonge kinderen (tot een jaar of 14) moet je steeds opnieuw vertellen dat ze dat niet moeten doen en waarom niet.

Privé-gegevens
Tieners begrijpen wel dat het gevaarlijk is om privé-gegevens openbaar te maken en dat het gevaarlijk is om afspraken te maken met onbekenden. Maar weten en doen is toch niet hetzelfde, zo blijkt. Kinderen worden gemakkelijk uitgelokt (verleid eigenlijk) om het toch te doen. Vooral als ze contact hebben met iemand die oprecht veel interesse lijkt te hebben in het kind. Pedofielen zijn daar zeer bedreven in.

Uit onderzoek van de jongeren-weekkrant KidsWeek (zomer 2003) bleek dat veel kinderen waren bedreigd of lastiggevallen, omdat ze hun adres of telefoonnummer hadden doorgegeven aan een ‘vriendje’ of ‘vriendinnetje’ van de chat. Buitenlands onderzoek meldt vergelijkbare ervaringen. Op een bepaald moment voelt het blijkbaar vertrouwd om dat soort gegevens te verstrekken, terwijl het enorm riskant is.

Zolang een kind zich in een ‘beschermde’ chat-box bevindt en zijn of haar gegevens (of die van andere kinderen!) privé houdt, zijn de risico’s vrij klein. Veel websites zeggen dat er een oogje in het zeil wordt gehouden, maar in de praktijk komt daar niet veel van terecht. Wij kennen op dit moment eigenlijk geen chat-box waar je kinderen zonder risico kunt laten chatten. Ook de chats op websites worden meestal niet in de gaten gehouden door volwassenen: er kan dan alleen achteraf ingegrepen worden.

Op de site van De Kindertelefoon kun je op gezette tijden één op één chatten met een medewerker van de Kindertelefoon.

Tip: jonge kinderen kunt u verbieden om te chatten in openbare chatboxen. Op een bepaald moment heeft verbieden geen zin meer. Dan is het belangrijker dat je weet welke chat-boxen ze bezoeken. Praat over chat-ervaringen, zonder onmiddellijk uw oordeel te geven. Zo raak je snel op de hoogte wat er speelt en heeft u de kans te vertellen over de gevaren zonder dat het kind zich bekritiseerd voelt. Ga zelf ook eens naar zo’n chat-box en kijk bij de beoordeling ervan of kinderen de mogelijkheid hebben om snel met een beheerder (operator) in contact te komen. Leg uw kinderen uit dat ze de operator kunnen inschakelen om vervelende ervaringen te melden en dat het geen schande is om dit ook daadwerkelijk te doen.