Home » Artikelen » Scheiden? Hang je vuile was niet online

Scheiden? Hang je vuile was niet online

Ouders én kinderen kunnen bij een echtscheiding veel hulp hebben aan internet, maar met name sociale media kunnen ook extra schade aanrichten. Maak daarom goede afspraken met elkaar en met de kinderen.

Weten hoe je als school of leerkracht moet omgaan met kinderen die een scheiding meemaken? Lees ook Dossier: Echtscheiding op Leraar24

Een echtscheiding kan op het scherpst van de snede worden uitgevochten. Je ex op Facebook in verband brengen met prostitutie, pedofilie, seksueel misbruik en nazisme. Haar allerlei psychische aandoeningen toedichten. De namen van de kinderen noemen en hun foto’s en verdrietige tekeningen online delen. Het gebeurt, helaas. Eind 2012 deed de rechter uitspraak in een zaak waarin dit aan de orde was. 

Gelukkig is niet bij alle scheidingen sprake van zulke vergaande beledigingen. Maar soms kunnen in alle onschuld geplaatste berichten onbedoeld toch heel pijnlijk uitpakken. Een leuke foto van een nieuwe bank kan een conflict over alimentatie opnieuw doen oplaaien. Of neem het kind dat online zijn hart lucht over zijn ouders, zonder zich te realiseren wie er allemaal meelezen. 

Steun

Internet biedt ook een andere kant: nog nooit was het zo makkelijk om ervaringen te delen, informatie te vergaren en lotgenoten te vinden. Zowel kinderen als ouders kunnen in een scheidingssituatie online veel steun aan elkaar hebben. 

Marsha Pinedo startte drie jaar geleden Villa Pinedo, een online platform voor jongeren met gescheiden ouders. Ze was bang dat mensen vervelende of haatdragende berichten zouden achterlaten en dat ze dus veel zou moeten modereren. Maar het tegendeel is waar: "In die drie jaar heb ik één keer een berichtje verwijderd. Verder is het eigenlijk altijd respectvol, open en opbouwend."

Noodkreet

Villa Pinedo is een site voor kinderen en jongeren, met een forum, artikelen, trainingen en een boek – allemaal opgezet vanuit het perspectief van kinderen van gescheiden ouders. Kinderen/jongvolwassenen tussen 15 en de 23 jaar geven bijvoorbeeld trainingen en workshops aan ouders, scheidingsadvocaten, rechters en mediators. 

Marsha Pinedo: "De fora zijn voor veel kinderen en jongeren een grote steun. Als iemand daar een bericht achterlaat, vaak is dat een noodkreet van een kind wiens ouders in scheiding zijn, wordt daar binnen een paar uur op gereageerd. Met begrip, herkenning en hulp. De kinderen en jong volwassenen reageren opvallend open en liefdevol. Ouders die reageren, zijn vaak meer veroordelend. Hun reacties zijn gekleurd door hun ervaringen. Het helpt om elkaar de helpende hand te bieden via internet en sociale media. Wat dat betreft zouden we er nóg beter gebruik van kunnen maken, met hulpverlening via WhatsApp bijvoorbeeld."

Sociale media

Volgens Pinedo is het belangrijk om als ouder aandacht te hebben voor de manier waarop kinderen op sociale media omgaan met de scheiding. Als je er niets over zegt of afspreekt, staat de zorgvuldig aangekondigde scheiding zomaar op Twitter of Facebook. "Dan twittert dochterlief over de ruzie tussen haar ouders of deelt zoon met de hele wereld zijn onvrede over de omgangsregeling."


Acht tips voor gescheiden ouders: ‘Word geen Facebook-vrienden’


Gideon de Haan coacht samengestelde gezinnen en kinderen van gescheiden ouders. Hij is mede-auteur van het boek ‘Het Stiefparadijs’ en heeft zelf twee stiefzoons. 

De Haan geeft acht concrete tips aan ex-partners om internet positief in te zetten in een scheidingssituatie: 

  1. Afspraken over de omgang met sociale media kun je sinds kort laten vastleggen bij de notaris. De vraag is: wat is aanvaardbaar en wat niet? Dat is een lastige scheidslijn. Zeg daarom altijd wat het effect op jou is, als de ander over de schreef gaat. Meestal is kwetsen niet het doel. Dan helpt het om de ander ervan bewust te maken dat het voor jou wel kwetsend is. Mocht het erg uit de hand lopen en het mondt uit in stalking, schakel dan de politie in. Er is sprake van stalking  als iemand opzettelijk en structureel wordt lastiggevallen, waardoor die persoon zich in zijn of haar vrijheid en veiligheid voelt aangetast. Dat kan ook online plaatsvinden. In zo’n geval helpt het om afspraken te hebben gemaakt bij de notaris of in het ouderschapsplan.
  2. Maak per medium concrete afspraken over hoe je met elkaar omgaat. Bijvoorbeeld: geen Facebook, geen Twitter, alleen mailen. En als er wordt gebeld, geef je van tevoren aan waar het over gaat. Het gesprek mag niet van dat onderwerp afdwalen. Hou niet alleen de ander eraan, maar ook jezelf.
  3. Bewaak je privacy en laat de techniek voor je werken. Facebook kun je zo instellen dat de ander precies de posts leest die jij daarvoor openstelt. Vergeet niet jullie gezamenlijke vrienden. Hoe je je posts ook afschermt, ze kunnen alsnog bij je ex terechtkomen.
  4. Natuurlijk hebben ouders en kinderen tijdens een scheiding behoefte om hun verdriet of boosheid te delen. De stap naar internet is dan zo gezet. Maar verdriet en boosheid doen je soms dingen zeggen, die je niet zo bedoelt. Zeker binnen een nieuw (samengesteld) gezin waarin je elkaar nog niet zo goed kent, kunnen makkelijk misverstanden ontstaan. Zet boze reacties een dagje weg, lees ze de volgende dag nog een keer en bepaal pas dan of je ze online wilt delen. Afgekoeld leest het toch weer anders. Je weet tenslotte ook niet wie er meelezen. 
  5. Binnen een traditioneel gezin zijn de relaties doorgaans vanzelfsprekend en onvoorwaardelijk. Binnen een stiefgezin niet, daar zijn de banden breekbaarder. Neem daarom geen risico’s: word geen Facebook-vrienden en volg elkaar niet op Twitter. Voor je het weet reageer je op berichten die je treffen en raak je verzeild in online discussies waar je geen grip meer op hebt.
  6. Als je toch via sociale media met elkaar verbonden wilt zijn, richt dan op Facebook met het (samengestelde) gezin een geheime groep op. Daar kun je veilig achter de schermen met elkaar communiceren. Dat kan goed werken. Het indirecte contact maakt het soms makkelijker om eerlijk te zijn.
  7. Wees je bewust van de gevolgen van je online uitingen en maak de kinderen daar ook bewust van. Je krijgt een bericht nooit meer weg. Vergeet niet dat toekomstige werkgevers ook sociale mediaprofielen bekijken.
  8. Wees altijd positief op sociale media. Zeker in samengestelde gezinnen doe je eerder iemand pijn – tenen zijn soms langer doordat er al het een en ander is gebeurd. Beschrijf wat je wel wilt, in plaats van wat je liever niet ziet. Dat is sowieso een goede manier om minder ruzie te maken. Bewaar kritiek voor een face-to-facegesprek.

Steunpunt Vechtscheiding: ‘Als kind ga je met gebogen hoofd over straat’


Wanda van de Bovenkamp is oprichtster van het Steunpunt Vechtscheiding. Op Facebook heeft het steunpunt een besloten groep voor ouders. Op de website is vooral veel informatie te vinden, op Facebook en Twitter wordt veel gechat. Er is ook persoonlijk contact. Wanda van de Bovenkamp ontvangt tien à vijftien telefoontjes per dag.

"Ik zie vaak dat ouders ruzies online uitvechten. Of op sociale media stoom afblazen over hun ex. Vooral ’s avonds. Misschien hebben ze dan een borrel op en voelen ze geen morele grens om hun ongerief te delen. Vaak is het bericht de volgende ochtend verdwenen.

Meestal is het niet eens bedoeld om de ander te kwetsen, maar een roep om aandacht en hulp. Of om uiting te geven aan die overweldigende emoties. Maar als de ex-partner, of nog erger, een kind het leest, dan is de ellende compleet. 

Je zou het kunnen vergelijken met een klein dorp waar geroddeld wordt over een stel dat uit elkaar gaat. Zo’n roddel gaat als een lopend vuurtje, in no time weet iedereen het. Als kind kun je je daar niet tegen verweren. Je gaat met gebogen hoofd over straat, dat is intens eenzaam. En er komt een enorm loyaliteitsconflict bij. Als een ander lelijke dingen zegt over jouw moeder, dan doet dat pijn. En als dat je vader is, des te meer.

Wij zijn bij het steunpunt behoorlijk confronterend. Als er verschillende ideeën bestaan over hoe je met sociale media omgaat, is de meest terughoudende van het ex-stel leidend. We spreken mensen er op aan als ze online over de schreef gaan. We bellen ze op en gaan het gesprek aan. Dat helpt meestal goed. Ze kunnen hun ei kwijt en worden zich tegelijk bewust van wat ze online aanrichten. Vaak hebben ze daar geen idee van."


Scheidingskind Kim: ‘Het fijne van internet is dat je anoniem kunt blijven’


Kim (21) was zes toen haar ouders gingen scheiden. "Zelfs nu helpt het nog om berichten te lezen van jongeren en kinderen die in dezelfde situatie zitten. Het speelt nog steeds."

"Het fijne van internet is dat je anoniem kan blijven. Dat maakt het makkelijker om écht open en eerlijk te zijn. Dat kun je je ook écht begrepen voelen. Ik heb genoeg momenten gehad tijdens en na de scheiding dat ik mij totaal onbegrepen en alleen voelde, maar het met niemand kon delen. Het had mij op die leeftijd zo geholpen als er een forum was geweest. Alleen al om andermans verhalen te lezen en te beseffen dat je niet de enige bent."

Kim studeert bijna af als pedagoge. Ze heeft zich gespecialiseerd in online hulpverlening en begeleidt het forum van Villa Pinedo. "Laatst was er een meisje dat vroeg om advies. Ze wilde zo graag steeds haar knuffel meenemen van haar moeder naar haar vader en weer terug. Maar haar vader vond het praktischer als ze twee knuffels had, bij beide ouders één. Maar dat wilde ze natuurlijk niet, ze wilde haar enige echte. Zo’n knuffel kan dan nog de enige houvast zijn: ten minste één vertrouweling in haar leven die wel altijd bij haar is. Ik begrijp dat zó precies. Dan kan ik echt iets voor haar betekenen. Of het dan lukt om haar vader te bereiken is een tweede, maar om zo’n meisje in ieder geval erkenning te geven… Dat is dankbaar."


Vuile was op sociale media? Maak sociale media-afspraken met je kind:


  • Sla spijkers met koppen

Als je gaat scheiden kies je een moment uit om dat aan je kinderen te vertellen. Sámen het liefst. Hoe pijnlijk en verdrietig dat gesprek ook is, als je kinderen actief zijn op sociale media, is dat gelijk ook het moment om dáár afspraken over te maken. Om te voorkomen dat de boel diezelfde avond of de volgende dag op Facebook of Twitter staat. Spreek eventueel ook hardop uit dat jullie als ouders beloven om niet op sociale media met modder te gaan gooien. Laat desnoods de clausule zien waarin dit wordt vastgelegd. Hiermee onderstreep je het belang.

  • Maak je kind bewust

Praat met je kind over de gevolgen zijn als je bijvoorbeeld je boosheid op Facebook of Twitter deelt. Maak ze bewust van de snelheid waarmee nieuws (en geroddel!) rondgaat. En maak duidelijk welke gevolgen dat kan hebben, voor henzelf en de rest van het gezin.

  • Slaap er een nachtje over

Je kunt met je kind afspreken om niets te posten of te twitteren dat met de scheiding te maken heeft. Inclusief onderwerpen als stiefouders, -broers, -zussen, verhuizing, financiën, etc. Als dat je te ver gaat, kun je ook afspreken dat ze over elke boze of verdrietige post die met de scheiding te maken heeft, minstens één nachtje slapen.

  • Wijs je kind op sites waar ze wat aan hebben

Internet kan heel veilig aanvoelen, omdat het zowel intiem als anoniem is. Je kunt contact leggen met lotgenoten op een forum, of chatten. Je kunt helemaal eerlijk zijn, zonder jezelf kenbaar te maken. Maar die veiligheid is er niet altijd. Begeleid je kind naar plekken (zie de links onderaan dit artikel) waar hij zijn ei kwijt kan, waar het veilig is en waar hij iets aan heeft. 

  • Maak een groeps-app aan

Als je kinderen groot genoeg zijn om zelf te appen, kan een groeps-app met mama, papa, broer(s) en zus(sen) voor veel verbondenheid en betrokkenheid zorgen. Mits de sfeer er goed genoeg voor is. Zo is iedereen vanzelf op de hoogte van wat er zoal speelt en gebeurt. Het spreekt voor zich dat er geen onenigheden worden uitgevochten in de groepsapp.

 


Meer weten? 

  • Op www.mijnouderszijngescheiden.nl kun je een creatief doeboek bestellen voor kinderen met scheidende/gescheiden ouders. Het geeft je kind de mogelijkheid de situatie te verwoorden, verbeelden en verwerken. En het geeft ouders inzicht in de moeilijke én mooie momenten.
  • Op www.ouders-uit-elkaar.nl vind je per leeftijdscategorie informatie over hoe kinderen zoal een scheiding beleven en wat je kunt doen om ze te ondersteunen en te helpen. Vol praktische tips, boeken, links en telefoonnummers.
  • www.nieuwestap.nl is een site voor ouders die (gaan) scheiden of gescheiden zijn. Je vindt er behalve blogs (‘fun’ en ‘serious’) ook een forum en tips op alle mogelijke gebieden.
  • Stichting Jonge Helden wil voorkomen dat kinderen vastlopen na een ingrijpend verlies. Verlies door ziekte of dood, maar ook door een scheiding. Op de site vind je per leeftijdscategorie (0-3, 4-6, 7-9, 10-12, 13-18 jaar) informatie over scheiding, tips, do’s en don’ts, filmpjes en de mogelijkheid om kosteloos online advies te vragen aan een deskundige. 
  • Met de app van echtscheidingswinkel.nl kun je alimentatie berekenen, checken of je de woning kunt overkopen van de ander en je kijken of je recht hebt op subsidie voor de echtscheidingskosten. De app is gratis, maar verwijst ook naar de echtscheidingswinkel (en die is uiteraard niet gratis).
  • Nick en Nina zijn twee fictieve figuren die kinderen (en ouders) via een app houvast kunnen geven tijdens een scheiding. De App (€3,59,  en tussen 1 en 5 december dit jaar €1,79) betreft een herkenbaar verhaal over Nick en Nina wiens ouders gaan scheiden. Maar er is bijvoorbeeld ook een vragenlijst bij waarmee je er als ouders ontdekt hoe je kind zich voelt in deze emotionele periode. Daarnaast komen alle belangrijke gebeurtenissen na een (echt)scheiding voorbij; het verhuizen, wisselen tussen papa en mama, feestdagen. Maar ook een nieuwe partner, stief broertjes en zusjes en de mogelijke komst van een half broertje of -zusje komen aan de orde. Op nieuwestap.nl lees je er meer over.
Meike Huber
Tags en rubrieken